नवीन लक्षणेअडचणगिळताना त्रास होणे किंवा अन्न घशात अडकल्यासारखे वाटणे, हे चिंताजनक असू शकते. गिळणे ही एक अशी प्रक्रिया आहे जी लोक अनेकदा सहजपणे आणि विचार न करता करतात. तुम्हाला हे जाणून घ्यायचे असते की असे का होते आणि ते कसे सुधारावे. तुम्हाला असाही प्रश्न पडू शकतो की गिळण्यास त्रास होणे हे कर्करोगाचे लक्षण आहे का.
जरी कर्करोग हे गिळण्यास त्रास होण्याचे एक संभाव्य कारण असले तरी, ते सर्वात संभाव्य कारण नाही. बहुतेक वेळा, गिळण्यास त्रास होणे ही कर्करोग नसलेली स्थिती असू शकते, जसे की गॅस्ट्रोएसोफेजियल रिफ्लक्स डिसीज (GERD) (दीर्घकालीन आम्लपित्त) किंवा तोंड कोरडे पडणे.
या लेखात गिळण्यास त्रास होण्याची कारणे, तसेच त्याकडे लक्ष देण्याजोग्या लक्षणांबद्दल माहिती दिली जाईल.
गिळण्यास त्रास होणे (डिस्फॅजिया) यासाठी वैद्यकीय संज्ञा 'डिस्फॅजिया' आहे. याचा अनुभव वेगवेगळ्या प्रकारे घेतला जाऊ शकतो आणि त्याचे वर्णनही वेगवेगळ्या प्रकारे केले जाऊ शकते. डिस्फॅजियाची लक्षणे तोंडातून किंवा अन्ननलिकेतून (तोंडापासून पोटापर्यंत जाणारी अन्ननलिका) येऊ शकतात.
अन्ननलिकेशी संबंधित कारणांमुळे गिळण्यास त्रास होणाऱ्या रुग्णांमध्ये थोडी वेगळी लक्षणे आढळू शकतात. त्यांना खालील गोष्टींचा अनुभव येऊ शकतो:
गिळण्यास त्रास होण्याची बहुतेक कारणे कर्करोगामुळे नसतात आणि ती इतर कारणांमुळे असू शकतात. गिळण्याची क्रिया ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये अनेक गोष्टी व्यवस्थितपणे कार्य करणे आवश्यक असते. गिळण्याच्या सामान्य प्रक्रियेपैकी कोणत्याही प्रक्रियेत अडथळा आल्यास गिळण्यास त्रास होऊ शकतो.
गिळण्याची प्रक्रिया तोंडात सुरू होते, जिथे चावल्यामुळे लाळ अन्नामध्ये मिसळते आणि त्याचे तुकडे होऊन ते पचनासाठी तयार होऊ लागते. त्यानंतर जीभ अन्नाचा घास (अन्नाचा एक लहान, गोल तुकडा) घशाच्या मागच्या भागातून अन्ननलिकेत ढकलण्यास मदत करते.
हालचाल करताना, एपिग्लॉटिस बंद होतो, जेणेकरून अन्न फुफ्फुसांकडे जाणाऱ्या श्वासनलिकेत (ट्रॅकिया) न जाता अन्ननलिकेतच राहील. अन्ननलिकेचे स्नायू अन्न पोटात ढकलण्यास मदत करतात.
गिळण्याच्या प्रक्रियेच्या कोणत्याही टप्प्यात अडथळा आणणाऱ्या परिस्थितींमुळे गिळण्यास त्रास होण्याची (डिस्फॅजियाची) लक्षणे उद्भवू शकतात. यापैकी काही परिस्थितींमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:
जरी हे सर्वात संभाव्य कारण नसले तरी, गिळण्यास त्रास होण्यामुळे कर्करोग देखील होऊ शकतो. जर गिळण्यास त्रास सतत होत असेल, कालांतराने तो वाढत असेल आणि अधिक वारंवार होत असेल, तर कर्करोगाचा संशय येऊ शकतो. याव्यतिरिक्त, इतर लक्षणे देखील दिसू शकतात.
अनेक प्रकारच्या कर्करोगांमध्ये गिळण्यास त्रास होण्याची लक्षणे दिसू शकतात. सर्वात सामान्य कर्करोग ते आहेत जे थेट गिळण्याच्या अवयवांवर परिणाम करतात, जसे की डोके आणि मानेचा कर्करोग किंवा अन्ननलिकेचा कर्करोग. कर्करोगाच्या इतर प्रकारांमध्ये यांचा समावेश असू शकतो:
गिळण्याच्या क्रियेवर परिणाम करणाऱ्या कोणत्याही आजारामुळे किंवा स्थितीमुळे गिळण्यास त्रास (डिस्फॅजिया) होऊ शकतो. या प्रकारच्या आजारांमध्ये मज्जासंस्थेशी संबंधित अशा स्थितींचा समावेश असू शकतो, ज्यामुळे स्मरणशक्तीवर परिणाम होऊ शकतो किंवा स्नायू कमकुवत होऊ शकतात. तसेच, यामध्ये अशा परिस्थितींचाही समावेश असू शकतो, जिथे आजारावर उपचार करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या औषधांमुळे दुष्परिणाम म्हणून गिळण्यास त्रास होऊ शकतो.
जर तुम्हाला गिळण्यास त्रास होत असेल, तर तुम्ही तुमच्या डॉक्टरांशी याबद्दल चर्चा करू शकता. लक्षणे केव्हा दिसतात आणि इतर काही लक्षणे आहेत का, याची नोंद घेणे महत्त्वाचे आहे.
तुम्ही तुमच्या डॉक्टरला प्रश्न विचारण्यासाठीही तयार असले पाहिजे. ते प्रश्न लिहून ठेवा आणि तुमच्यासोबत ठेवा, म्हणजे तुम्ही ते विचारायला कधीही विसरणार नाही.
जेव्हा तुम्हाला गिळण्यास त्रास होतो, तेव्हा ते एक चिंताजनक लक्षण असू शकते. काही लोकांना अशी भीती वाटू शकते की हे कर्करोगामुळे होत आहे. शक्यता असली तरी, कर्करोग हे सर्वात संभाव्य कारण नाही. संसर्ग, गॅस्ट्रोएसोफेजियल रिफ्लक्स डिसीज किंवा औषधे यांसारख्या इतर परिस्थितींमुळे देखील गिळण्यास त्रास होऊ शकतो.
जर तुम्हाला गिळायला त्रास होत राहिला, तर तुमच्या डॉक्टरांशी बोला आणि तुमच्या लक्षणांच्या कारणाचे मूल्यांकन करा.
विल्किन्सन जेएम, कोडी पिले डीसी, विल्फॅट आरपी. गिळण्यास त्रास: मूल्यांकन आणि सह-व्यवस्थापन. मी एक कौटुंबिक डॉक्टर आहे. 2021;103(2):97-106.
नोएल केव्ही, सुत्रदार आर, झाओ एच, आणि इतर. डोके आणि मानेच्या कर्करोगासाठी आपत्कालीन विभागाला भेट देणे आणि अनियोजित रुग्णालयात दाखल होणे यांचा अंदाज लावणारा घटक म्हणून रुग्णांनी सांगितलेल्या लक्षणांचा भार: एक दीर्घकालीन लोकसंख्या-आधारित अभ्यास. जेसीओ. २०२१;३९(६):६७५-६८४. क्रमांक: १०.१२००/जेसीओ.२०.०१८४५
ज्युली स्कॉट, MSN, ANP-BC, AOCNP या एक प्रमाणित प्रौढ ऑन्कोलॉजी नर्स प्रॅक्टिशनर आणि स्वतंत्र आरोग्यसेवा लेखिका आहेत, ज्यांना रुग्ण आणि आरोग्यसेवा समुदायाला शिक्षित करण्याची आवड आहे.
पोस्ट करण्याची वेळ: २२ सप्टेंबर २०२३