पोटाच्या कर्करोगाचा प्रतिबंध

पोटाच्या कर्करोगाबद्दल सामान्य माहिती

पोटाचा (गॅस्ट्रिक) कर्करोग हा एक असा आजार आहे ज्यामध्ये पोटात घातक (कर्करोगाच्या) पेशी तयार होतात.

जठर हे पोटाच्या वरच्या भागात असलेला 'J' आकाराचा अवयव आहे. हा पचनसंस्थेचा एक भाग आहे, जी खाल्लेल्या अन्नातील पोषक घटकांवर (जीवनसत्त्वे, खनिजे, कर्बोदके, चरबी, प्रथिने आणि पाणी) प्रक्रिया करते आणि शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्यास मदत करते. अन्न घशातून अन्ननलिका नावाच्या पोकळ, स्नायुमय नलिकेद्वारे जठरात जाते. जठरातून बाहेर पडल्यावर, अर्धवट पचलेले अन्न लहान आतड्यात आणि नंतर मोठ्या आतड्यात जाते.

पोटाचा कर्करोग हाचौथाजगातील सर्वात सामान्य कर्करोग.

पोटाच्या कर्करोगाचा प्रतिबंध

पोटाच्या कर्करोगासाठी खालील घटक जोखमीचे आहेत:

१. काही वैद्यकीय परिस्थिती

खालीलपैकी कोणताही वैद्यकीय आजार असल्यास पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो:

• पोटाचा हेलिकोबॅक्टर पायलोरी (एच. पायलोरी) संसर्ग.
• आतड्यांचे मेटाप्लासिया (एक अशी स्थिती ज्यामध्ये पोटाच्या आतील अस्तराच्या पेशींच्या जागी सामान्यतः आतड्यांच्या आतील अस्तराच्या पेशी येतात).
• क्रॉनिक ॲट्रॉफिक गॅस्ट्रायटीस (पोटाच्या दीर्घकाळच्या दाह/सूजेमुळे पोटाच्या अस्तराचा पातळपणा होणे).
• घातक ॲनिमिया (व्हिटॅमिन बी१२ च्या कमतरतेमुळे होणारा एक प्रकारचा ॲनिमिया).
• पोटातील (गॅस्ट्रिक) पॉलिप्स.

२. काही अनुवांशिक परिस्थिती

खालीलपैकी कोणतीही अनुवांशिक परिस्थिती असलेल्या व्यक्तींमध्ये पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो:

• आई, वडील, बहीण किंवा भाऊ ज्यांना पोटाचा कर्करोग झाला आहे.
• 'ए' रक्तगट.
• ली-फ्रॉमेनी सिंड्रोम.
• कौटुंबिक अ‍ॅडेनोमॅटस पॉलीपोसिस (FAP).
• आनुवंशिक नॉनपॉलीपोसिस कोलन कॅन्सर (HNPCC; लिंच सिंड्रोम).

३. आहार

खालील व्यक्तींमध्ये पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो:

• आहारात फळे आणि भाज्यांचे प्रमाण कमी ठेवा.
• आहारात जास्त प्रमाणात खारट किंवा धूर दिलेले पदार्थ खा.
• योग्य पद्धतीने तयार न केलेले किंवा साठवलेले नसलेले पदार्थ खा.

४. पर्यावरणीय कारणे

पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढवू शकणाऱ्या पर्यावरणीय घटकांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• किरणोत्सर्गाच्या संपर्कात येणे.
• रबर किंवा कोळसा उद्योगात काम करणे.

ज्या देशांमध्ये पोटाचा कर्करोग सामान्य आहे, तेथून आलेल्या लोकांमध्ये पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढतो.

पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी करू शकणारे संरक्षक घटक खालीलप्रमाणे आहेत:

१. धूम्रपान सोडणे

अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की धूम्रपानाचा संबंध पोटाच्या कर्करोगाच्या वाढत्या धोक्याशी आहे. धूम्रपान सोडल्याने किंवा कधीही धूम्रपान न केल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो. जे धूम्रपान करणारे धूम्रपान सोडतात, त्यांचा पोटाचा कर्करोग होण्याचा धोका कालांतराने कमी होतो.

२. हेलिकोबॅक्टर पायलोरी संसर्गावर उपचार करणे

अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की हेलिकोबॅक्टर पायलोरी (एच. पायलोरी) जिवाणूंच्या दीर्घकालीन संसर्गामुळे पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढतो. जेव्हा एच. पायलोरी जिवाणू पोटात संसर्ग करतात, तेव्हा पोटात सूज येऊ शकते आणि पोटाच्या आतील अस्तराच्या पेशींमध्ये बदल होऊ शकतात. कालांतराने, या पेशी असामान्य बनतात आणि त्यांचे कर्करोगात रूपांतर होऊ शकते.

काही अभ्यासांनुसार, एच. पायलोरी संसर्गावर प्रतिजैविकांनी उपचार केल्यास पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो. एच. पायलोरी संसर्गावर प्रतिजैविकांनी उपचार केल्यास पोटाच्या कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या कमी होते का, किंवा कर्करोगास कारणीभूत ठरू शकणारे पोटाच्या अस्तरातील बदल अधिक गंभीर होण्यापासून रोखले जातात का, हे शोधण्यासाठी अधिक अभ्यासांची आवश्यकता आहे.

एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, एच. पायलोरीवरील उपचारानंतर प्रोटॉन पंप इनहिबिटर (पीपीआय) वापरणाऱ्या रुग्णांना, पीपीआय न वापरणाऱ्या रुग्णांपेक्षा पोटाचा कर्करोग होण्याची शक्यता अधिक असते. एच. पायलोरीवर उपचार घेतलेल्या रुग्णांमध्ये पीपीआयमुळे कर्करोग होतो की नाही, हे शोधण्यासाठी अधिक अभ्यासांची आवश्यकता आहे.

खालील घटक पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी करतात की पोटाच्या कर्करोगाच्या धोक्यावर त्यांचा काहीही परिणाम होत नाही, हे ज्ञात नाही:

१. आहार

पुरेशी ताजी फळे आणि भाज्या न खाल्ल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढतो. काही अभ्यासांनुसार, व्हिटॅमिन सी आणि बीटा कॅरोटीन जास्त प्रमाणात असलेली फळे आणि भाज्या खाल्ल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होऊ शकतो. तसेच, संपूर्ण धान्यांपासून बनवलेली तृणधान्ये, कॅरोटीनॉइड्स, ग्रीन टी आणि लसणामध्ये आढळणारे घटक पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी करू शकतात, असेही अभ्यासातून दिसून आले आहे.

अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, आहारात जास्त मीठ खाल्ल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो. अमेरिकेतील अनेक लोक आता उच्च रक्तदाबाचा धोका कमी करण्यासाठी कमी मीठ खातात. कदाचित यामुळेच अमेरिकेत पोटाच्या कर्करोगाचे प्रमाण कमी झाले असावे.

२. आहारातील पूरक पदार्थ

विशिष्ट जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि इतर आहारातील पूरक घटक घेतल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होते की नाही, हे ज्ञात नाही. चीनमध्ये, आहारात बीटा कॅरोटीन, व्हिटॅमिन ई आणि सेलेनियमच्या पूरक घटकांचा समावेश केल्याने पोटाच्या कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या कमी झाल्याचे एका अभ्यासात दिसून आले. या अभ्यासात कदाचित अशा लोकांचा समावेश होता ज्यांच्या नेहमीच्या आहारात ही पोषक तत्वे नव्हती. जे लोक आधीपासूनच आरोग्यदायी आहार घेतात, त्यांच्यामध्ये आहारातील पूरक घटकांचे प्रमाण वाढवल्यास तसाच परिणाम होईल की नाही, हे ज्ञात नाही.

इतर अभ्यासांमध्ये असे दिसून आलेले नाही की बीटा कॅरोटीन, व्हिटॅमिन सी, व्हिटॅमिन ई किंवा सेलेनियम यांसारखे आहारातील पूरक पदार्थ घेतल्याने पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो.

कर्करोग टाळण्याच्या उपायांचा अभ्यास करण्यासाठी कर्करोग प्रतिबंधक चिकित्सा चाचण्या वापरल्या जातात.

विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी करण्याचे मार्ग अभ्यासण्यासाठी कर्करोग प्रतिबंधक वैद्यकीय चाचण्या वापरल्या जातात. काही कर्करोग प्रतिबंधक चाचण्या अशा निरोगी लोकांवर केल्या जातात ज्यांना कर्करोग झालेला नाही, परंतु ज्यांना कर्करोगाचा धोका जास्त असतो. इतर प्रतिबंधक चाचण्या अशा लोकांवर केल्या जातात ज्यांना कर्करोग झालेला असतो आणि ते त्याच प्रकारचा दुसरा कर्करोग टाळण्याचा किंवा नवीन प्रकारचा कर्करोग होण्याची शक्यता कमी करण्याचा प्रयत्न करत असतात. आणखी काही चाचण्या अशा निरोगी स्वयंसेवकांवर केल्या जातात, ज्यांच्यामध्ये कर्करोगाचे कोणतेही धोक्याचे घटक असल्याचे ज्ञात नसते.

काही कर्करोग प्रतिबंधक क्लिनिकल चाचण्यांचा उद्देश हा असतो की, लोकांनी केलेल्या कृतींमुळे कर्करोग टाळता येतो की नाही हे शोधून काढणे. यामध्ये फळे आणि भाज्या खाणे, व्यायाम करणे, धूम्रपान सोडणे किंवा विशिष्ट औषधे, जीवनसत्त्वे, खनिजे किंवा अन्न पूरक आहार घेणे यांचा समावेश असू शकतो.

पोटाचा कर्करोग टाळण्याच्या नवीन पद्धतींचा अभ्यास वैद्यकीय चाचण्यांमध्ये केला जात आहे.

स्रोत:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62850&type=1